سایت فرهنگی کانون خورشید یک سایت دیگر با وردپرس فارسی
گام دوم: عصر پادشاهیها
اردیبهشت و خرداد 1392
در نخستین نشست این دورهی آموزشی که به استادی دکتر شروین وکیلی برگزار گردید، متن اسطورهی گیلگمش خوانده شد و مورد بحث قرار گرفت. ارتباط گیلگمش و انکیدو، الگوی اندرکنش انسان و خدایان، ساختار ادبی گیلگمش، صور خیال و عناصر نمادین در آن، و ارجاعهای برون متنی به اساطیر دیگر میانرودانی در آن مورد بررسی قرار گرفت. همچنین به نقش ایزدبانوی اینانا در این داستان پرداخته شد و ارتباط کاهن اینانا (شمهت: روسپی معبد) و انکیدو در کنار اندرکنش اینانا و گیلگمش تحلیل شد. در نهایت دو بخشِ اصلیِ متن، از هم تفکیک شد. بخش نخست که در آن گیلگمش نقش شاه-پهلوان را ایفا میکند و اندرکنش نزدیکش با انکیدو (نیمهی طبیعی و وحشیاش) دارد، و نیمهی دوم که در نقش پهلوان ماجراجویی به سفری طولانی میرود تا بر مرگ غلبه کند، و در این حالت خودش به تصویری از انکیدو شباهت مییابد.
در دومین نشست، اسطورهی آفرینش بابلی (انوما الیش) مورد بررسی قرار گرفت. بخشهایی از اصل متن خوانده شد و روایت آن با اسطورهی کنعانیِ آفرینش (داستان بعل و یم) و همچنین روایت سفر پیدایش تورات مقایسه شد. هویت مردوک به عنوان خدای جوان و جنگاورِ نظم دهنده، در برابر تیامت که ایزدبانوی سالخورده و منفعلِ آشوب است، مورد تاکید قرار گرفت و روند آفرینش انسان ما گلِ رس و خونِ کینگو (سپهسالار آشوب) بررسی شد، که روایتی باستانی از مفهوم گناه نخستین تواند بود. لوح هفتم انوماالیش که در آن به پنجاه نام مردوک اشاره شده، از نظر سبک و ساخت تحلیل شد و متاخرتر از بقیهی متن دانسته شد، و محتوای آن با هرمزدیشت و رامیشت و مفهوم نام خداوند در این منابع اوستایی مقایسه شد.
سومین نشست، به خواندن اسطورهی سومری «رویای دوموزی» اختصاص داشت و مفهوم مرگ و جاودانگی محور اصلیاش بود. در این جلسه بخشهایی از متن سومری خوانده شد و دربارهی شعر بودنِ آن و سبکشناسی ادبیات میانرودان باستان اشارههایی شد، بعد محتوای اصلی متن که مضمون ایزدِ شهید شونده است، در کنار اساطیر مربوط به زندگی گیاهی و مناسک کشاورزی تحلیل شد. آیین رستاخیز گیاهی و تعمیم یافتناش به احیای مردگان مورد اشاره قرار گرفت، و رگههای همسان از کشمکش میان چوپان و کشاورز از دوموزی تا هابیل وارسی شد.
چهارمین نشست، به خواندن اسطورهی «هبوط ایشتار به جهان زیرین» اختصاص داشت. در این نشست متن اسطوره خوانده شد، و سبک روایی آن و کارکرد زبان مقدس در آن به کمک چند متن دیگر تفسیر شد. «دعای دفع بلای سگ گزیدگی» و «نامهی کورکورتوم به برادرش اریبا سین» خوانده شد. دربارهی روند چیرگی متن بر زیست جهان، و تقدس یافتنِ کلمه و نوشتار بحثی انجام گرفت. آرای برخی از فیلسوفان معاصر به ویژه دریدا دربارهی متافیزیک حضور و غلبهی گفتار بر نوشتار مورد نقد قرار گرفت. در نهایت این چیرگی متن بر تجربهی عینی به کمک وارسی قانوننامههای جهان باستان (لیپیت عشتر، حمورابی، قوانین هیتی) بررسی شد و ظهور کلیدواژههایی مانند عدالت در کنار ردهبندی انواع انسان (ارباب/ برده + زن/ مرد) در بستری جامعهشناسان تحلیل شد.
